ايالات مهم و ايلات و شهرها را وصف كنم و يا سعى نمايم مراحلى را كه ايران از عالم بىتمدنى به مرحلهء تمدن پيموده است و هنوزهم طى مىكند نشان بدهم در اين حين و حالى كه ضربات كند گذران زمان در شرق به سروصداى تند و شديد گردونه‌هاى زندگى غربى مبدل مىشود ، يا آنكه الياف شناورى را برگيرم كه هرگاه به صورت رشتهء واحدى بافته شود وجه ارتباط بين اروپا و بخصوص انگلستان و ايران را كه در عرض سه قرن وجود داشته است و به همان نسبت هم تأثيرات روابط بين المللى و تجارتى آن را نمايان خواهد ساخت به همين قسم در عالم باستان‌شناسى نيز من فراموش نكرده‌ام كه در حالىكه ايران بيش از هرچيز ديگر ميدان زورآزمائى ديپلماتها و بازار كسب و كار تجار بوده است آثار باستانى فراوانى دارد كه موضوع قلمفرسائىها واقع شده و هنوز هم فكر و هوش دانشمندان مشهور را مشغول مىدارد . مساعى ايشان اين جانب را براى جهد در كارى كه به ارزش و اهميت آن اعتقاد راسخ داشته‌ام مجهز ساخته است در همان كوشش و كارى كه شايد شور و علاقهء محقق از مشاهدات افرادى ناظر و شاهد همراهى يابد و او را در انجام دادن منظور يارى نمايد . بنابراين ، كتاب حاضر علاوه بر آن‌كه ممكن است مورد توجه سياستمداران و افراد مبتدى واقع شود به درد مطلعين نيز مىخورد . در توصيف شهرها و اماكن به حدى بسط و دقت به كار برده‌ام كه هيچ كشور شناختهء ديگر به آسانى امكان ادعاى آن را ندارد و كمتر محل عمده و معتبر در ايران هست كه در طى اين دو مجلد وصف كافى و يا اشاره‌اى راجع به آن نشده باشد . فهرست‌هاى اين كتاب هم تا سرحد امكان همان منظورى را انجام مىدهد كه از يك فرهنگ جغرافيائى انتظار مىرود . در خاتمه اميدوارم نقشه‌اى كه يك سال كار و مراقبت در تهيهء آن صرف شده است پيشرفت نمايانى نسبت به آثار چاپ‌شدهء قبلى در نظر آيد . طرح اصلى آن به دست ماهر آقاى تورنر تهيه شده است و طبع آن را در اينجا ، مديون همت عالى انجمن پادشاهى جغرافيائى مىباشم كه مسئوليت فراهم كردنش را برعهده گرفته‌اند . راجع به يادداشت‌ها و افراد ذى -